Mars kökenli olduğu belirlenen bir meteoritin içinde yapılan incelemeler, gezegenin geçmişine dair önemli ipuçları ortaya çıkardı. Araştırmacılar, daha önce hiçbir Mars örneğinde rastlanmayan bir mineral olan granat (garnet) tanecikleri keşfetti. Bu beklenmedik bulgu, Mars’ın jeolojik tarihine ilişkin yeni soruları gündeme taşıdı.
Kanada’daki Ontario Kraliyet Müzesi koleksiyonunda bulunan meteoritte tespit edilen granat taneleri oldukça küçük olsa da bilimsel önemi büyük. Dünya’da granat genellikle yüksek sıcaklık, yoğun basınç veya kimyasal değişimlerin yaşandığı ortamlarda oluşuyor. Ancak Mars’ta bu tür koşulların nasıl ortaya çıktığı henüz net olarak bilinmiyor.
Bu nedenle bilim insanları, söz konusu mineralin gerçekten Mars’ta mı oluştuğunu, oluştuysa hangi süreçlerin etkili olduğunu araştırıyor.
KEŞİF NEREDEYSE GÖZDEN KAÇIYORDU
Araştırma ekibinin başındaki gezegen jeoloğu Tanya Kizovski, ilk incelemelerde mineralin yaygın bir piroksen türü olduğu düşünüldüğünü belirtti. Ancak daha detaylı analizler sonucunda bunun demir açısından zengin bir granat çeşidi olan andradit olduğu ortaya çıktı. Yaklaşık 0,8 x 0,5 milimetre boyutlarındaki kaya parçasında yalnızca birkaç granat tanesi bulundu. Sarımsı-yeşil renkteki bu kristaller, görünüşleri nedeniyle uzun süre fark edilmedi.
NWA 8171’İN ANLATTIĞI HİKÂYE
“NWA 8171” adı verilen meteorit, bazaltik breş yapısıyla dikkat çekiyor. Bu kaya türü, magmanın farklı mineral parçalarını çevreleyerek soğuması sonucu oluşuyor. Bilim insanları, meteoritin yapısını meyveli keke benzetiyor; bazalt kısmı keki, içindeki farklı kaya parçaları ise meyve ve kuruyemişleri temsil ediyor. Bu özellikleri sayesinde NWA 8171, Mars’taki eski volkanik faaliyetler ve kabuk yapısı hakkında değerli bilgiler sunuyor.
MARS’TA METAMORFİK SÜREÇLER Mİ YAŞANDI?
Granatlar, oluştukları sıcaklık ve basınç koşullarını koruyabilen önemli jeolojik kayıtçılar olarak kabul ediliyor. Bu nedenle araştırmacılar, Mars’ta geçmişte güçlü ısı ve basınç olaylarının yaşanmış olabileceğini düşünüyor.
Kizovski’ye göre bu koşullar, büyük meteorit çarpmaları, Mars kabuğuna yükselen magma hareketleri veya her iki sürecin birleşimi sonucu ortaya çıkmış olabilir.
BAŞKA BİR DÜNYADAN GELMİŞ OLABİLİR
Bilim insanları granatın Mars’ta oluşmadığı ihtimalini de tamamen dışlamıyor. Çünkü NWA 8171 farklı malzemelerin birleşiminden oluşan bir breş kaya. Bu nedenle granat içeren parçanın başka bir gök cisminden koparak Mars’a düşmüş ve daha sonra meteoritin yapısına karışmış olması da teorik olarak mümkün.
Araştırmacılar, yapılacak yeni analizlerin bu gizemli mineralin kökenini ortaya çıkarabileceğini ve Mars’ın bilinmeyen jeolojik geçmişine ışık tutabileceğini belirtiyor.